Wenus, opiekunka miasta
Kult Wenus, bogini miłości i kobiecej urody, osiąga w Rzymie wielką popularność. Wielu władców hellenistycznych wywodzi swój ród od bogini miłości.
Około 130 przed Chr. Na wyspie Melos (Cyklady) nieznany artysta wykuł w marmurze postać bogini miłości Afrodyty, którą w Rzymie
Wenus z Milo
czczono pod imieniem Wenus. Z powodu swego klasycznego piękna posąg ten, odkryty w 1820 i znany jako Wenus z Milo, uchodzi do dzisiaj za jedno z największych dzieł
sztuki starożytnej. Kult Afrodyty, wywodzący się z Azji, poprzez wyspy i miasta portowe przeniesiony został do Grecji, a najważniejsze sanktuaria bogini znajdowały się na Cyprze i na Kyterze. Postać Afrodyty łączy w sobie cechy semickiej bogini płodności Astarte i małoazjatyckiej bogini Matki. W greckiej mitologii występuje ona jako córka Zeusa lub Uranosa, a jej imię, w przekonaniu Greków, zawierało aluzję do piany morskiej. Swego boskiego małżonka Hefajstosa Afrodyta zdradzała z bogiem wojny Aresem; z tego związku narodził się bóg miłości Eros (rzymski Amor). Z trojańskim księciem An-chizesem bogini miała syna Eneasza, który po upadku Troi przybył do Kartaginy, a stamtąd do Lacjum. Fakt, iż Afrodyta - pod imieniem Wenus - również w Rzymie zyskała licznych wyznawców, wynikał z rzymskiej polityki wobec obcych religii, przychylnie traktowanych w stolicy. Państwowy kult Wenus poświadczony jest od 295 przed Chr. Bogini uważana była za wcielenie rzymskich cnót, stawiana w jednym rzędzie obok Spes (Nadziei), Concordii (Zgody) i Virtus (Męstwa). W 217 przed Chr., po klęsce w bitwie z wojskami Hannibala, wódz Fabiusz Maksymus ślubował, że zbuduje w Rzymie świątynię Wenus. Jej konsekracja miała miejsce w 215 przed Chr. W tym samym roku powstało też sanktuarium bogini na sycylijskiej górze Eryks. Dyktator Sulla (138-78 przed Chr.) pierwszy czcił Wenus jako osobiste bóstwo opiekuńcze. W wyroczni delfickiej bowiem Wenus ukazała mu się jako bogini wspierająca Rzym w walce z Macedonią i jako matka Eneasza, protoplasty Rzymian.
Sulla, a po nim Pompejusz (106^8 przed Chr.) i Cezar (100-44 przed Chr.) tłumaczyli swe roszczenia do władzy pochodzeniem od Wenus i Zeusa. W 48 przed Chr. Cezar ufundował dla Wenus nową świątynię z monumentalnym posągiem kultowym dłuta Arkesilaosa. Jako żarliwy wyznawca kazał też umieścić wizerunek Wenus na swojej pieczęci. W czasie uroczystości pogrzebowych zwłoki Cezara złożono w pozłacanym aneksie do rzymskiej świątyni Wenus. Niezliczone posągi poświadczają kult Afrodyty i Wenus w całym starożytnym świecie Grecji i Rzymu.